第五章:流程控制¶
本章学习条件判断和循环语句。
5.1 条件判断 if¶
基本语法¶
if-else¶
if-elif-else¶
score = 85
if score >= 90:
print("优秀")
elif score >= 80:
print("良好")
elif score >= 60:
print("及格")
else:
print("不及格")
条件表达式(三元运算符)¶
多条件判断¶
age = 25
has_license = True
# and(与)
if age >= 18 and has_license:
print("可以开车")
# or(或)
if age < 18 or not has_license:
print("不能开车")
# in(成员判断)
fruits = ["苹果", "香蕉", "橙子"]
if "苹果" in fruits:
print("有苹果")
嵌套判断¶
age = 25
has_license = True
if age >= 18:
if has_license:
print("可以开车")
else:
print("需要考驾照")
else:
print("年龄不够")
5.2 循环 for¶
基本语法¶
# 遍历列表
fruits = ["苹果", "香蕉", "橙子"]
for fruit in fruits:
print(fruit)
# 遍历字符串
for char in "Hello":
print(char)
# 遍历字典
person = {"name": "张三", "age": 25}
for key, value in person.items():
print(f"{key}: {value}")
range() 函数¶
# range(stop)
for i in range(5):
print(i) # 0, 1, 2, 3, 4
# range(start, stop)
for i in range(2, 6):
print(i) # 2, 3, 4, 5
# range(start, stop, step)
for i in range(0, 10, 2):
print(i) # 0, 2, 4, 6, 8
# 倒序
for i in range(5, 0, -1):
print(i) # 5, 4, 3, 2, 1
enumerate()¶
fruits = ["苹果", "香蕉", "橙子"]
for index, fruit in enumerate(fruits):
print(f"{index}: {fruit}")
# 0: 苹果
# 1: 香蕉
# 2: 橙子
# 指定起始索引
for index, fruit in enumerate(fruits, start=1):
print(f"{index}: {fruit}")
zip()¶
names = ["张三", "李四", "王五"]
ages = [25, 30, 28]
for name, age in zip(names, ages):
print(f"{name}: {age}岁")
# 不等长时以最短为准
5.3 循环 while¶
基本语法¶
while-else¶
无限循环¶
5.4 break 和 continue¶
break(跳出循环)¶
continue(跳过本次)¶
pass(占位)¶
5.5 循环嵌套¶
# 九九乘法表
for i in range(1, 10):
for j in range(1, i + 1):
print(f"{j}×{i}={i*j}", end=" ")
print()
# 输出:
# 1×1=1
# 1×2=2 2×2=4
# 1×3=3 2×3=6 3×3=9
# ...
5.6 实战案例¶
猜数字游戏¶
import random
number = random.randint(1, 100)
attempts = 0
while True:
guess = int(input("猜一个数字(1-100):"))
attempts += 1
if guess < number:
print("太小了!")
elif guess > number:
print("太大了!")
else:
print(f"恭喜!你用了 {attempts} 次猜对了!")
break
查找列表中的最大值¶
numbers = [3, 7, 2, 9, 4, 1, 8]
max_num = numbers[0]
for num in numbers:
if num > max_num:
max_num = num
print(f"最大值:{max_num}")
统计字符出现次数¶
text = "hello world"
char_count = {}
for char in text:
if char in char_count:
char_count[char] += 1
else:
char_count[char] = 1
print(char_count)
# {'h': 1, 'e': 1, 'l': 3, 'o': 2, ' ': 1, 'w': 1, 'r': 1, 'd': 1}
小结¶
本章学习了:
- ✅ if 条件判断
- ✅ for 循环
- ✅ while 循环
- ✅ break、continue、pass
- ✅ 循环嵌套
下一章¶
第六章:函数 - 学习函数的定义和使用。
练习¶
- 编写程序判断一个数是否为质数。
- 打印斐波那契数列前 20 项。
- 编写程序找出列表中的所有偶数。