第三章:基础语法¶
本章学习 Python 的基本语法规则。
3.1 注释¶
注释是代码中的说明文字,不会被执行。
单行注释¶
多行注释¶
3.2 变量¶
变量是存储数据的容器。
变量定义¶
# 不需要声明类型
name = "张三"
age = 25
height = 1.75
is_student = True
# 可以同时赋值
a = b = c = 1
# 多变量赋值
x, y, z = 1, 2, 3
变量命名规则¶
# ✅ 正确的命名
user_name = "张三"
userName = "李四" # 驼峰命名
_user_id = 123
UserAge = 25
# ❌ 错误的命名
# 1name = "张三" # 不能以数字开头
# user-name = "李四" # 不能有连字符
# class = "一班" # 不能用关键字
命名规范¶
| 风格 | 示例 | 适用场景 |
|---|---|---|
| snake_case | user_name | 变量、函数(推荐) |
| camelCase | userName | 变量、函数 |
| PascalCase | UserName | 类名 |
| UPPER_CASE | MAX_SIZE | 常量 |
3.3 数据类型¶
基本数据类型¶
# 整数 int
age = 25
count = -10
# 浮点数 float
price = 19.99
pi = 3.14159
# 字符串 str
name = "张三"
message = '你好'
# 布尔值 bool
is_active = True
is_deleted = False
# 空值 NoneType
data = None
类型检查¶
age = 25
print(type(age)) # <class 'int'>
name = "张三"
print(type(name)) # <class 'str'>
price = 19.99
print(type(price)) # <class 'float'>
is_active = True
print(type(is_active)) # <class 'bool'>
类型转换¶
# 字符串转整数
num_str = "123"
num = int(num_str) # 123
# 整数转字符串
num = 456
num_str = str(num) # "456"
# 浮点数转整数
price = 19.99
price_int = int(price) # 19(截断)
# 整数转浮点数
count = 10
count_float = float(count) # 10.0
3.4 运算符¶
算术运算符¶
a = 10
b = 3
print(a + b) # 13 加
print(a - b) # 7 减
print(a * b) # 30 乘
print(a / b) # 3.333... 除(结果为浮点数)
print(a // b) # 3 整除
print(a % b) # 1 取余
print(a ** b) # 1000 幂运算
比较运算符¶
a = 10
b = 5
print(a == b) # False 等于
print(a != b) # True 不等于
print(a > b) # True 大于
print(a < b) # False 小于
print(a >= b) # True 大于等于
print(a <= b) # False 小于等于
逻辑运算符¶
a = True
b = False
print(a and b) # False 与(都为真才为真)
print(a or b) # True 或(有一个为真就为真)
print(not a) # False 非(取反)
赋值运算符¶
a = 10
a += 5 # a = a + 5 → 15
a -= 3 # a = a - 3 → 12
a *= 2 # a = a * 2 → 24
a /= 4 # a = a / 4 → 6.0
a //= 2 # a = a // 2 → 3.0
a %= 2 # a = a % 2 → 1.0
3.5 字符串操作¶
字符串定义¶
字符串拼接¶
# 使用 +
first_name = "张"
last_name = "三"
full_name = first_name + last_name # "张三"
# 使用 f-string(推荐)
name = "张三"
age = 25
info = f"姓名:{name},年龄:{age}"
# 使用 format
info = "姓名:{},年龄:{}".format(name, age)
# 使用 join
words = ["Hello", "World"]
sentence = " ".join(words) # "Hello World"
字符串方法¶
s = " Hello World "
# 去除空格
print(s.strip()) # "Hello World"
print(s.lstrip()) # "Hello World "
print(s.rstrip()) # " Hello World"
# 大小写转换
print(s.lower()) # " hello world "
print(s.upper()) # " HELLO WORLD "
print(s.title()) # " Hello World "
# 查找和替换
print(s.find("World")) # 8
print(s.replace("World", "Python")) # " Hello Python "
# 分割和连接
print("a,b,c".split(",")) # ['a', 'b', 'c']
print("-".join(['a', 'b', 'c'])) # "a-b-c"
# 判断方法
print("123".isdigit()) # True
print("abc".isalpha()) # True
print("abc123".isalnum()) # True
print("hello".startswith("he")) # True
print("hello".endswith("lo")) # True
字符串切片¶
s = "Hello World"
# 索引(从0开始)
print(s[0]) # 'H'
print(s[-1]) # 'd'(最后一个字符)
# 切片 [start:end:step]
print(s[0:5]) # "Hello"
print(s[6:]) # "World"
print(s[:5]) # "Hello"
print(s[::2]) # "HloWrd"(每隔一个字符)
print(s[::-1]) # "dlroW olleH"(反转)
3.6 输入输出¶
输出 print¶
# 基本输出
print("Hello, World!")
# 多个值
print("姓名:", "张三", "年龄:", 25)
# 自定义分隔符
print("2023", "12", "25", sep="-") # 2023-12-25
# 自定义结尾
print("Hello", end=" ")
print("World") # Hello World
# 格式化输出
name = "张三"
age = 25
print(f"姓名:{name},年龄:{age}")
输入 input¶
# 基本输入
name = input("请输入姓名:")
print(f"你好,{name}!")
# 输入数字(需要类型转换)
age = int(input("请输入年龄:"))
print(f"明年你 {age + 1} 岁")
# 输入浮点数
height = float(input("请输入身高(米):"))
print(f"你的身高是 {height} 米")
3.7 代码缩进¶
Python 使用缩进表示代码块,这是 Python 的重要特点。
# 正确的缩进(4个空格)
if True:
print("条件为真")
print("这是代码块的一部分")
# 错误的缩进
# if True:
# print("错误") # IndentationError
缩进规则¶
- 使用 4 个空格(推荐)
- 不要混用空格和 Tab
- 同一代码块必须使用相同的缩进
小结¶
本章学习了:
- ✅ 注释的使用
- ✅ 变量定义和命名
- ✅ 基本数据类型
- ✅ 运算符
- ✅ 字符串操作
- ✅ 输入输出
- ✅ 代码缩进规则
下一章¶
第四章:数据类型 - 深入学习列表、元组、字典等数据结构。
练习¶
- 编写程序,输入姓名和年龄,输出格式化的自我介绍。
- 计算圆的面积(输入半径,输出面积)。
- 编写程序,将字符串 "hello world" 转换为 "Hello World"。